De thuis- en ouderenzorg in Vlaanderen kan heel wat leren uit internationale contacten en van samenlevingen waar familiebanden traditioneel sterk zijn.  In juni reisde een delegatie naar Marokko waar ouderen vaak nog thuis wonen zonder professionele ondersteuning. Maar ook daar staat de traditionele zorg binnen de families onder druk, dus zoekt de overheid naar beleidsmaatregelen om de ouderenzorg te verbeteren: zorginfrastructuur uitbreiden, meer gespecialiseerde zorgverleners opleiden en sociale programma’s ontwikkelen in de veranderende maatschappij.

Hun initiatieven combineren medische zorg met activiteiten, en zijn vaak het resultaat van lokaal pionierswerk – opvallend vaak gedragen door vrouwen. De nabijheid en menselijkheid in de zorg springen er in het oog. In ziekenhuizen blijft een familielid bij de oudere tijdens de opname, als morele steun. In buurthuizen verbinden projecten weeskinderen met ouderen zonder familie om zorgzame netwerken te bouwen. Thuiszorg staat nog in de kinderschoenen, maar geriaters starten met huisbezoeken om zorg aan huis te brengen. Ze bouwen stap voor stap met de beperkte middelen die voor handen zijn, maar met veel verbondenheid.

Wat kunnen we in Vlaanderen hiermee?

In Vlaanderen en Brussel neemt het aantal ouderen met een migratieachtergrond gestaag toe. Volgens Statbel heeft 6,7% van de 65-plussers in België nu al een buitenlandse herkomst. Toch blijven deze mensen vaak onder de radar van het formele zorgaanbod. Ze botsen op drempels zoals taal, culturele gevoeligheden, onbekendheid met het zorgsysteem of terughoudendheid om hulp te vragen buiten de familie. Het bestaande zorgaanbod weet niet altijd raad met hen, en vice versa.

Het zorgmodel van Marokko is sterk verankerd in familie, gemeenschap en menselijke nabijheid. Wat wij daaruit kunnen leren is dat zorg niet begint bij structuren maar bij relaties.

Zorg begint bij nabijheid: elkaar zien, herkennen en erkennen. In Marokko maken kleine, buurtgerichte initiatieven een groot verschil. Dat inspireert om ook hier in te zetten op zorgzame buurten, cultuursensitieve zorg en outreachend werken. Jan Vanwezer, directeur van woonzorgcentrum De Wingerd in Leuven, vat het als volgt samen: “Marokko kampt met een gebrek aan professionele competenties, infrastructuur en middelen. Toch slaagt het land erin een zorgmodel te ontwikkelen dat sterk verankerd is in familie, gemeenschap en menselijke nabijheid. Wat België daaruit kan leren, is dat zorg niet begint bij structuren, maar bij relaties – en dat de weg naar zorgzame buurten geen technocratisch project is, maar een herontdekking van wat het betekent om er voor elkaar te zijn.”

—

De volledige bijdrage, met oa. Anneke Vanden Bulcke, stafmedewerker diversiteit en inclusie bij de LDC-werking van stad Gent, is verschenen in LOKAAL magazine (editie 2025-9) samengesteld door Joke Vandewalle, VVSG-stafmedewerker gezinszorg.